~~
O Birhen ng Fatima
Kami'y dumudulog
Sa mahal mong alindog
Ay napapakupkop.
Sa amin ay ipakita
Landas ng ginhawa
Darasalin namin, Ina
Rosaryo mo tuwina.
Pangako mo ay tupdin
Hiling nami'y dinggin
Digmaan ay papawiin
Lahat pag-isahin.
Ina'y huwag siphayuin
Ang aming dalangin
Kaming lahat ay ampunin
At itong bayan namin.
(Maraming salamat kay Dr. Noe Balatbat Bacon)
Monday, March 24, 2008
Angelus - Pilipino/Panalangin bago Matulog
N: Ang anghel ng Panginoon ay nagbalita kay Santa Maria.
L: At siya'y naglihi, lalang ng Espiritu Santo.
Aba Ginoong Maria ...
N: Narito ang alipin ng Panginoon.
L: Maganap nawa sa akin ang ayon sa wika mo.
Aba Ginoong Maria...
N: At ang salita ay nagkatawang tao.
L: At nakipamuhay sa atin.
Aba Ginoong Maria...
N: Ipanalangin mo kami, O Santang Ina ng Diyos.
L: Nang kami'y maging dapat makinabang sa mga pangako ni Kristo.
Lualhati sa Ama... (Tatlong ulit)
*****
Panalangin bago Matulog
(Vicente D. Santos)
Hesus, ako'y matutulog
Bendisyunan mo ang aking loob
Nang hindi ako matakot
Sa masamang bungang-tulog.
Hesus, ako'y matutulog na
Bendisyunan mo ang aking kaluluwa
Nang hindi ako magikla
Sa masamang alaala.
L: At siya'y naglihi, lalang ng Espiritu Santo.
Aba Ginoong Maria ...
N: Narito ang alipin ng Panginoon.
L: Maganap nawa sa akin ang ayon sa wika mo.
Aba Ginoong Maria...
N: At ang salita ay nagkatawang tao.
L: At nakipamuhay sa atin.
Aba Ginoong Maria...
N: Ipanalangin mo kami, O Santang Ina ng Diyos.
L: Nang kami'y maging dapat makinabang sa mga pangako ni Kristo.
Manalangin tayo: Panginoon naming Diyos, kasihan mo nawa ang aming mga kaluluwa sa iyong mahal na grasya at yayamang dahilan sa pamamalita ng angel ay nakilala namin ang pagkakatawang tao ni Hesukristong Anak mo, pakundangan sa mahal na pasakit niya sa Krus papakinabangan mo kami ng kanyang pagkabuhay na mag-uli sa kadakilaan sa langit. Sa pamamagitan ni Hesukristong aming Panginoon. Amen.
*****
Panalangin bago Matulog
(Vicente D. Santos)
Hesus, ako'y matutulog
Bendisyunan mo ang aking loob
Nang hindi ako matakot
Sa masamang bungang-tulog.
Hesus, ako'y matutulog na
Bendisyunan mo ang aking kaluluwa
Nang hindi ako magikla
Sa masamang alaala.
Friday, March 21, 2008
GESTURES: Only a Touch of Filipino Culture
~~
Laura B. Corpuz, 8-14-1996, laurabc@bumail.bradley.edu
Laura B. Corpuz, 8-14-1996, laurabc@bumail.bradley.edu
Hosting international students from Bradley University provided my family very rewarding experiences and opportunities to understand various cultures. Recognizing and understanding the uniqueness of other people’s cultures are equally vital for better communication. It is amazing how often we hear people say "actions speak louder than words." Awareness and understanding of these gestures is a big step toward a better global communication.
People in any ethnic background sometimes express their love, joy, disappointments, anger, friendship, success, failure, as well as their emotions, through gestures. This is also known as "body language." Gestures do add beauty to any type of communication. They help or supplement what we try to say but some gestures have ethnical values. Some gestures are exhibited in place of words. These gestures are instinctively demonstrated due to the force of habit. Our faith and beliefs play some important roles in the expressions of these ethnical gestures. What is important is that we understand what people try to convey.
Notice the gesture that to Filipinos means "no" but to some nationalities, it means "yes." What I felt was a rude, belittling and animal beckoning gesture is a perfectly acceptable gesture expressed by other people. "Gestures are only a touch of Filipino cultures.” Let's look at some of these gestures and their after effects.
RUBBING FOREHEAD: Rubbing the forehead of an infant making the sign of the cross so the child won't be "ma‑usog." Coming on too strong frightens an infant/child causing it to run a temperature. (Just what the old folks say.)
HEAD SHAKING: Shaking head (horizontal) left to right means "no” a bit confused or "I don't know" gesture.
MOVING HEAD down once is a beckoning gesture. Sometimes this means "I don't know.”
HEAD NODDING: Nodding head up and down (vertical) or at times tango only, means
"yes" or consent.
However, there are times when Filipinos make this gesture to someone insistently in asking for something. If this is the case "yes" means "no" or "fed up."
FLASHING EYEBROW AND EYE WINKING: These are demonstrated together or at
different times. They both mean "I have a crush on you; “I like you;” or "masama ang tama," (flirting).
“ Winking eye” also means an understanding that two individuals have a secret to keep.
Depending on the situation, this may look so rude to someone of status. This can also be an aggravating gesture.
HEAD SCRATCHING: An angry, aggravated and irritated adults makes this gesture. You don't want to be a victim of someone who is angry.
For students taking exam, this may mean "I don't know the answer(s). Sometimes it is accompanied by teeth biting*. Or, student might know the answer but couldn't think of it. It is a frustrating gesture.
TEETH BITING “NANGGIGIGIL”: A gesture of both anger and admiration. At this point of anger, it's better to remain silent to avoid conflict. An admiration of a cute baby/infant makes you feel like squeezing it. Just imagine a darling, huggable with beautiful eyes baby/infant. You cannot resist pinching the baby’s cheek. Not to hard though.
FOREFINGER IN CIRCULAR MOTION: A sign that someone is "kulang‑kulang,”
"maluwag ang turnilyo" "medyo‑medyo" (crazy, lose screws).
DIRTY LOOK "IRAP": What a nasty and hatred gesture! Another interpretation of this gesture is jealousy/envious look.
DILATED EYES/PUPIL means "discontinue" whatever it is a child is doing. We call this "makuha ka sa tingin."
Others may interpret this as being curious and cannot believe what is in front of their eyes. Shocking and jaw dropping as well.
In some cases, children who are accustomed to these gestures, either dilated eyes or a mere look or a little stare are praised by the elderly and commended for their politeness and obedience to their parents/adults. (Nakukuha sa tingin)
STARING AT SOMEBODY: This is rude and very impolite. However, this can also mean someone is so fascinated or attracted to someone’s beauty.
EYE POINTING/LOOKING IN THE CORNER OF ONE'S EYE: While a look in the corner of one's eyes with a funny face means, “I really don't care; "Who cares.” or "So what." This is also used to point at an object or to secretly say "the one I look at is ...".
STARING AT NOTHING (TULALA): Amazing look! May also be interpreted as confused, thinking hard/deeply, day‑dreaming, hallucinating, or losing one’s mind.
ROLLING EYES: This means confused. "I don't know what he/she is talking about." "It must be so funny, I forgot to laugh," attitude. Also, this is what others may say, a very sarcastic gesture.
WRINKLED EYEBROWS: In some gatherings, someone might be confused about something and would wrinkle his/her eyebrows. Sometimes it is followed by a slight head shake and a funny face.
HEAD TILTING: Another gesture used to point at an object. "Come this way" (head tilted to a certain direction/point).
LIP POINTING: Watch Filipinos use their lips to point at an object, or a person. It’s hilarious.
OBJECT TOUCHING/POINTING: At times we touch the object we prefer to buy or to get.
"The one I touch is what I like." "Buy it for me dad."
CHIN RESTING ON ONE HAND: A gesture expressing "loss in business" (nalugi).
STICKING OUT TONGUE: "Belat" "Good for you." (Irony). A negative gesture very common among children who are glad somebody got in trouble instead of him/her. It is worse when children hold the corners of their mouth while sticking out their tongues at someone in trouble.
POUTING WITH A SAD FACE: An angry gesture demonstrating disagreement or just being "moody. (Usually shown by young children who don't want to obey.) If demonstrated by an adult, observers would make a comment like, “Mukhang Biyernes Santo" (Good Friday Face). Watch Out! You could get in trouble for no reason.
PICKING FOOD OFF BETWEEN TEETH (With a toothpick or by twirling tongue in the mouth): Usually covering the mouth with the other hand may give either a polite or impolite connotation depending upon who interprets such gesture.
RAISED FOREHEAD ("Taas ang Nuo"): Either a symbol of pride or plain "proud" (palalo, mayabang).
SPITTING ON THE GROUND: Although this is a negative gesture showing disapproval of something or dislike of someone, spitting on the ground is not uncommon to older women who chew betel leaves, nuts and lime. (nganga)
WHISTLING "pssssst" is oftentimes used to call attention of not only children but also of anybody. Some people make a tune out of it especially if it's used to call a teenager's attention (flirting).
FINGER IN MOUTH: Asking for a cigarette.
RUBBING FINGER: Right pointer rubbing with the left pointer means he/she is asking for cigarette match/lighter.
WAVING HAND: Palm down moving the fingers back and forth means "Come Here" or "Good Bye."
ARM EXTENDED: A passenger extending an arm needs a ride usually seen in the cities and along the roads. In the provinces, passenger may even yell "para" (stop) along with this gesture.
ELBOWING: This is another attention getting gesture.
KISSING HANDS: Kissing the hand of an elderly is the most popular Filipino gesture to show respect for older people.
MOVING FOREFINGER BACK AND FORTH (PALM UP): A way of calling animals,
especially dogs and regarded as rude and belittling if used to beckon a person.
SMILING: A simple smile shown by a timid or shy Filipina means "Thank you" not only
for a gift but also for simple acceptance of gratitude and praise. A "smile begets a smile", if demonstrated by a young teen means so much to a young guy or a “heavenly” gesture to others.
MOUTH‑COVERED SMILE: Not only does this mean shyness, but it can also mean a sarcastic smile, depending upon the situation. Filipinos might even describe it as "ngiting‑aso" (dog smile) which is really very rude.
SIGN OF THE CROSS: This gesture is given to anybody who kissed the hand of an elderly.
It is also made by people leaving the house or passing by a church as well as before and after eating in giving thanks to God for grace. Depending upon usage of this gesture a left‑handed priest uses his right hand when blessing the people. *Note: See FOREHEAD RUBBING.
SILENCE: Being speechless and remaining silent mean "Yes," a sign that a lover would interpret as a mutual understanding of love. "Silent water runs deep." On the contrary, an impatient lover might think, “it’s a hopeless case.” Life must go on; it’s time to look for another one.
SHRUGGING SHOULDERS: This means "I don't know;” "I could care less."
TAPPING SHOULDER: A surprised greeting! Attention getting.
HANDSHAKING: A very friendly gesture commonly used by businessmen. "I'm glad to meet you." "How are you?" "Kumusta ka?" (Casual)
RUBBING THE SAINTS’ HANDS AND FEET: Rubbing the hands and feet of saints people
venerate and then rubbing them on the parts of their bodies for strong belief of its healing power.
FOOT TOUCHING/PUSHING: A very quiet gesture to let someone know that "enough was said or it basically means stop." (Usually done by a parent and child; or husband and wife, to avoid embarrassment.
FOOT STAMPING (DABOG, DAMBA): Children in disagreement or anger with (usually) their parents would release this bad feeling by stamping their feet. The harder they stamp their feet, the better they feel. This gesture is almost always coupled with pouting.
LEANING OVER: It basically indicates “I have something to whisper in your ears.” “Come a little closer.”
BENDING OVER (SLIGHTLY) WITH ONE ARM EXTENDED DOWNWARD: In passing between two people who are in the middle of a discussion, this gesture demonstrates politeness and respect for those people, with or without saying “Pardon me” or “Excuse me.”
CLICKING PLATE/GLASSWARE: A spoon is used to click the plate calling other family members for dinner if family does not want to call everybody's name. (Or used instead of saying "kakain na tayo," or the table is ready.)
PULLING AWAY FROM/HESITATING GESTURE: This means “with reservations.” "Hele‑Hele, bago quierre” attitude is demonstrated by a guest who is invited to dine this very moment, but doesn’t want to show how hungry he/she is. Doesn’t want the host to think that he/she is "patay‑gutom" either. In the guest’s subconscious mind is the saying "Ang tunay na anyaya, may kasamang hila” (An invitation that is truthful is coupled with a pull).
In love affair, "hele‑hele, bago quierre" is a pretense gesture, not necessarily being a hypocrite but just flirting to see how far the lover can go. They want to be sure it’s the right one. Serious lovers are extra careful about this matter.
NOT SENDING "THANK YOU" CARDS: This is traditionally and socially acceptable practiced by the Filipinos due to the unavailability of stationery in some parts of the country. They understand the gratefulness of their friends, however.
WIPING/SHAKING OFF SHOES/FEET: A beautiful gesture in respect for the homeowner.
(Not practiced during parties or “Fiestas”)
EXTRA EFFORT gestures are exhibited by children who are expecting a “Yes” or approval from their parents for a request. Children will do any house chores, run errands, etc. for a reward. They can even be in their best behavior and maintain good grades if they really want to. A trip to Manila, town, new clothes, shoes, and vacation to anywhere are rewards really worth working hard for.
TRAFFIC POLICE
And last but not the least
On this body gestures list
Look at drivers of busses and jeeps
Pedestrians too on Manila streets.
Watch the police direct city traffic
Look closely at his arms move so quick
His "paswit" (whistle) and actions so artistic
On the pedals push your feet quick!
(NOTE: Enjoy the artistic gestures of Manila police while you can. Color-coding of some vehicles improves the traffic and decreases pollution, and might possibly affect the police traffic‑directing, which has fascinated me since childhood.)
Other interpretation of these gestures depend upon the usage and perceptions of those concerned. However, these are only “as observed” and clarified with my former teacher/ principal in Hagonoy, Bulacan, Philippines, Mr. Vicente D. Santos (LA, California).
People in any ethnic background sometimes express their love, joy, disappointments, anger, friendship, success, failure, as well as their emotions, through gestures. This is also known as "body language." Gestures do add beauty to any type of communication. They help or supplement what we try to say but some gestures have ethnical values. Some gestures are exhibited in place of words. These gestures are instinctively demonstrated due to the force of habit. Our faith and beliefs play some important roles in the expressions of these ethnical gestures. What is important is that we understand what people try to convey.
Notice the gesture that to Filipinos means "no" but to some nationalities, it means "yes." What I felt was a rude, belittling and animal beckoning gesture is a perfectly acceptable gesture expressed by other people. "Gestures are only a touch of Filipino cultures.” Let's look at some of these gestures and their after effects.
RUBBING FOREHEAD: Rubbing the forehead of an infant making the sign of the cross so the child won't be "ma‑usog." Coming on too strong frightens an infant/child causing it to run a temperature. (Just what the old folks say.)
HEAD SHAKING: Shaking head (horizontal) left to right means "no” a bit confused or "I don't know" gesture.
MOVING HEAD down once is a beckoning gesture. Sometimes this means "I don't know.”
HEAD NODDING: Nodding head up and down (vertical) or at times tango only, means
"yes" or consent.
However, there are times when Filipinos make this gesture to someone insistently in asking for something. If this is the case "yes" means "no" or "fed up."
FLASHING EYEBROW AND EYE WINKING: These are demonstrated together or at
different times. They both mean "I have a crush on you; “I like you;” or "masama ang tama," (flirting).
“ Winking eye” also means an understanding that two individuals have a secret to keep.
Depending on the situation, this may look so rude to someone of status. This can also be an aggravating gesture.
HEAD SCRATCHING: An angry, aggravated and irritated adults makes this gesture. You don't want to be a victim of someone who is angry.
For students taking exam, this may mean "I don't know the answer(s). Sometimes it is accompanied by teeth biting*. Or, student might know the answer but couldn't think of it. It is a frustrating gesture.
TEETH BITING “NANGGIGIGIL”: A gesture of both anger and admiration. At this point of anger, it's better to remain silent to avoid conflict. An admiration of a cute baby/infant makes you feel like squeezing it. Just imagine a darling, huggable with beautiful eyes baby/infant. You cannot resist pinching the baby’s cheek. Not to hard though.
FOREFINGER IN CIRCULAR MOTION: A sign that someone is "kulang‑kulang,”
"maluwag ang turnilyo" "medyo‑medyo" (crazy, lose screws).
DIRTY LOOK "IRAP": What a nasty and hatred gesture! Another interpretation of this gesture is jealousy/envious look.
DILATED EYES/PUPIL means "discontinue" whatever it is a child is doing. We call this "makuha ka sa tingin."
Others may interpret this as being curious and cannot believe what is in front of their eyes. Shocking and jaw dropping as well.
In some cases, children who are accustomed to these gestures, either dilated eyes or a mere look or a little stare are praised by the elderly and commended for their politeness and obedience to their parents/adults. (Nakukuha sa tingin)
STARING AT SOMEBODY: This is rude and very impolite. However, this can also mean someone is so fascinated or attracted to someone’s beauty.
EYE POINTING/LOOKING IN THE CORNER OF ONE'S EYE: While a look in the corner of one's eyes with a funny face means, “I really don't care; "Who cares.” or "So what." This is also used to point at an object or to secretly say "the one I look at is ...".
STARING AT NOTHING (TULALA): Amazing look! May also be interpreted as confused, thinking hard/deeply, day‑dreaming, hallucinating, or losing one’s mind.
ROLLING EYES: This means confused. "I don't know what he/she is talking about." "It must be so funny, I forgot to laugh," attitude. Also, this is what others may say, a very sarcastic gesture.
WRINKLED EYEBROWS: In some gatherings, someone might be confused about something and would wrinkle his/her eyebrows. Sometimes it is followed by a slight head shake and a funny face.
HEAD TILTING: Another gesture used to point at an object. "Come this way" (head tilted to a certain direction/point).
LIP POINTING: Watch Filipinos use their lips to point at an object, or a person. It’s hilarious.
OBJECT TOUCHING/POINTING: At times we touch the object we prefer to buy or to get.
"The one I touch is what I like." "Buy it for me dad."
CHIN RESTING ON ONE HAND: A gesture expressing "loss in business" (nalugi).
STICKING OUT TONGUE: "Belat" "Good for you." (Irony). A negative gesture very common among children who are glad somebody got in trouble instead of him/her. It is worse when children hold the corners of their mouth while sticking out their tongues at someone in trouble.
POUTING WITH A SAD FACE: An angry gesture demonstrating disagreement or just being "moody. (Usually shown by young children who don't want to obey.) If demonstrated by an adult, observers would make a comment like, “Mukhang Biyernes Santo" (Good Friday Face). Watch Out! You could get in trouble for no reason.
PICKING FOOD OFF BETWEEN TEETH (With a toothpick or by twirling tongue in the mouth): Usually covering the mouth with the other hand may give either a polite or impolite connotation depending upon who interprets such gesture.
RAISED FOREHEAD ("Taas ang Nuo"): Either a symbol of pride or plain "proud" (palalo, mayabang).
SPITTING ON THE GROUND: Although this is a negative gesture showing disapproval of something or dislike of someone, spitting on the ground is not uncommon to older women who chew betel leaves, nuts and lime. (nganga)
WHISTLING "pssssst" is oftentimes used to call attention of not only children but also of anybody. Some people make a tune out of it especially if it's used to call a teenager's attention (flirting).
FINGER IN MOUTH: Asking for a cigarette.
RUBBING FINGER: Right pointer rubbing with the left pointer means he/she is asking for cigarette match/lighter.
WAVING HAND: Palm down moving the fingers back and forth means "Come Here" or "Good Bye."
ARM EXTENDED: A passenger extending an arm needs a ride usually seen in the cities and along the roads. In the provinces, passenger may even yell "para" (stop) along with this gesture.
ELBOWING: This is another attention getting gesture.
KISSING HANDS: Kissing the hand of an elderly is the most popular Filipino gesture to show respect for older people.
MOVING FOREFINGER BACK AND FORTH (PALM UP): A way of calling animals,
especially dogs and regarded as rude and belittling if used to beckon a person.
SMILING: A simple smile shown by a timid or shy Filipina means "Thank you" not only
for a gift but also for simple acceptance of gratitude and praise. A "smile begets a smile", if demonstrated by a young teen means so much to a young guy or a “heavenly” gesture to others.
MOUTH‑COVERED SMILE: Not only does this mean shyness, but it can also mean a sarcastic smile, depending upon the situation. Filipinos might even describe it as "ngiting‑aso" (dog smile) which is really very rude.
SIGN OF THE CROSS: This gesture is given to anybody who kissed the hand of an elderly.
It is also made by people leaving the house or passing by a church as well as before and after eating in giving thanks to God for grace. Depending upon usage of this gesture a left‑handed priest uses his right hand when blessing the people. *Note: See FOREHEAD RUBBING.
SILENCE: Being speechless and remaining silent mean "Yes," a sign that a lover would interpret as a mutual understanding of love. "Silent water runs deep." On the contrary, an impatient lover might think, “it’s a hopeless case.” Life must go on; it’s time to look for another one.
SHRUGGING SHOULDERS: This means "I don't know;” "I could care less."
TAPPING SHOULDER: A surprised greeting! Attention getting.
HANDSHAKING: A very friendly gesture commonly used by businessmen. "I'm glad to meet you." "How are you?" "Kumusta ka?" (Casual)
RUBBING THE SAINTS’ HANDS AND FEET: Rubbing the hands and feet of saints people
venerate and then rubbing them on the parts of their bodies for strong belief of its healing power.
FOOT TOUCHING/PUSHING: A very quiet gesture to let someone know that "enough was said or it basically means stop." (Usually done by a parent and child; or husband and wife, to avoid embarrassment.
FOOT STAMPING (DABOG, DAMBA): Children in disagreement or anger with (usually) their parents would release this bad feeling by stamping their feet. The harder they stamp their feet, the better they feel. This gesture is almost always coupled with pouting.
LEANING OVER: It basically indicates “I have something to whisper in your ears.” “Come a little closer.”
BENDING OVER (SLIGHTLY) WITH ONE ARM EXTENDED DOWNWARD: In passing between two people who are in the middle of a discussion, this gesture demonstrates politeness and respect for those people, with or without saying “Pardon me” or “Excuse me.”
CLICKING PLATE/GLASSWARE: A spoon is used to click the plate calling other family members for dinner if family does not want to call everybody's name. (Or used instead of saying "kakain na tayo," or the table is ready.)
PULLING AWAY FROM/HESITATING GESTURE: This means “with reservations.” "Hele‑Hele, bago quierre” attitude is demonstrated by a guest who is invited to dine this very moment, but doesn’t want to show how hungry he/she is. Doesn’t want the host to think that he/she is "patay‑gutom" either. In the guest’s subconscious mind is the saying "Ang tunay na anyaya, may kasamang hila” (An invitation that is truthful is coupled with a pull).
In love affair, "hele‑hele, bago quierre" is a pretense gesture, not necessarily being a hypocrite but just flirting to see how far the lover can go. They want to be sure it’s the right one. Serious lovers are extra careful about this matter.
NOT SENDING "THANK YOU" CARDS: This is traditionally and socially acceptable practiced by the Filipinos due to the unavailability of stationery in some parts of the country. They understand the gratefulness of their friends, however.
WIPING/SHAKING OFF SHOES/FEET: A beautiful gesture in respect for the homeowner.
(Not practiced during parties or “Fiestas”)
EXTRA EFFORT gestures are exhibited by children who are expecting a “Yes” or approval from their parents for a request. Children will do any house chores, run errands, etc. for a reward. They can even be in their best behavior and maintain good grades if they really want to. A trip to Manila, town, new clothes, shoes, and vacation to anywhere are rewards really worth working hard for.
TRAFFIC POLICE
And last but not the least
On this body gestures list
Look at drivers of busses and jeeps
Pedestrians too on Manila streets.
Watch the police direct city traffic
Look closely at his arms move so quick
His "paswit" (whistle) and actions so artistic
On the pedals push your feet quick!
(NOTE: Enjoy the artistic gestures of Manila police while you can. Color-coding of some vehicles improves the traffic and decreases pollution, and might possibly affect the police traffic‑directing, which has fascinated me since childhood.)
Other interpretation of these gestures depend upon the usage and perceptions of those concerned. However, these are only “as observed” and clarified with my former teacher/ principal in Hagonoy, Bulacan, Philippines, Mr. Vicente D. Santos (LA, California).
Copyright @ 1996 All Rights Reserved
Maria Paz C. Garcia Santos
A Tribute by Laura Balatbat-Corpuz (niece)
Illinois, USA
~~
"Mama," the name you were called by many
Aims and objectives in life you had plenty
Religious person with strong faith in God, I've known you
Industrious as a young adult and hard-working as a woman
Admired the beauty and values of strong family ties.
~~
Patient, affectionate and loving you were to the family
Approachable person with a sweet smile personality
Zoomed to all house calls to cure illnesses quickly
~~
Courage, strength, and firm determination you believed in
~~
Girl Scout souvenirs among others you shared with me
Appealed to many because of true kindness and generosity
Respect you earned by diligently performing civic duties
Caring and loving you were to all acquaintances
Intelligence and skills were obvious in all your works
Accomplished, fulfilled and extraordinary life you enjoyed
~~
Sincere, calm, and motherly in your dealings with the public
Answered, heard, and listened to people's voices in politics
"Nana Iya" and "Tiay" nephews and nieces called you
Trustworthy person you were to people and Hagonoy folks
One of the most distinguished and outstanding women of our time
Sweet memories of the family's past will forever linger on
~~
Illinois, USA
~~
"Mama," the name you were called by many
Aims and objectives in life you had plenty
Religious person with strong faith in God, I've known you
Industrious as a young adult and hard-working as a woman
Admired the beauty and values of strong family ties.
~~
Patient, affectionate and loving you were to the family
Approachable person with a sweet smile personality
Zoomed to all house calls to cure illnesses quickly
~~
Courage, strength, and firm determination you believed in
~~
Girl Scout souvenirs among others you shared with me
Appealed to many because of true kindness and generosity
Respect you earned by diligently performing civic duties
Caring and loving you were to all acquaintances
Intelligence and skills were obvious in all your works
Accomplished, fulfilled and extraordinary life you enjoyed
~~
Sincere, calm, and motherly in your dealings with the public
Answered, heard, and listened to people's voices in politics
"Nana Iya" and "Tiay" nephews and nieces called you
Trustworthy person you were to people and Hagonoy folks
One of the most distinguished and outstanding women of our time
Sweet memories of the family's past will forever linger on
~~
Thursday, March 20, 2008
Angkan ng Garcia
~~
Ika-18 ng Marso 2004; Ika-25 ng Octubre, 2006
laurabc@bumail.bradley.edu/jollybc2@gmail.com
Isang libo siyam na raan at siyamnapu't anim
Sabik kong dinalaw ang mga pinsan namin
Sa New Jersey at New York, may kalayuan din
Kahit sandali lamang, kami nama'y nagkapiling.
~~
Napag-usapan nami'y ang Angkan ng Garcia
Amang Doro at Impong Huli na tumandang dalaga
Calixto, Delfin at Jacinto na kapatid nila
Dalawa lang ang nag-asawa sa kanilang lima.
~~
Isidoro at Florencia ang ninuno namin
Sa San Miguel nag-ugat at duon nanggaling
Ang dalawang angkan ay lumaki't lumagiw
Sa kabukiran umasa ng ikabubuhay rin.
~~
“Amang Doro” ang tawag namin sa kay Lolo
Inang Itang naman ang tawag sa Lola ko
Siyam ang anak ng Inang Itang at Amang Doro
Sofia ang panganay, mahal na Ina ko.
~~
Jose, Isabel, at Marcos ang sumunod sa kanya
May anak na pumanaw na ang pangalan ay Marcela
At sina Lucila naman at Juan ay isinilang pa
Namatay naman si Ricardo bago isinilang si Maria.
~~
Ang magkakapatid ay nagsipagtayo ng bahay
Nagsipag-sarili ng kanilang pamumuhay
Sa isang bakuran, ito ang kanilang saysay
Ang tatlong bahay raw ay pinagdugtong ng tulay.
~~
Kung may baha raw ay ito ang daanan
At malaking tulong lalu na at umuulan
Kung may lutong pagkain, madaling magbigayan
Sayang at ang tulay ay 'di namin inabutan!
~~
Nasaktan daw ang nahulog, marahil ay malakas
Ang pasiya sa tulay ay hindi ipinagpabukas
Lahat ng tali nito ay isa-isang kinalas
Pati haliging kawayan ay pinagbabaklas.
~~
Kapatid din si Delfin na nagka-asawa
Iisang babae ang naging anak nila ni Albina
Ang batang ito ay pinangalanan ng Benita
At ligayang tunay ng kanyang Ina at Ama.
~~
Sina Calixto, Jacinto, at saka Huliana
Nagsitanda na lamang na walang asawa
At sa isang bubong ang kasama nila
Dalawang pamangkin, sina Sofia at Lucila.
~~
Ang panganay na si Sofia, masipag na Ina ko
Oliva, Felicisima, at Laura naman ang pangalan ko
Hindi natagalan ang Ama naming si Igmedio
Nuong panahon ng Japon ay pumanaw sa mundo.
~~
At sa mga lalake, ang Tata Jose ang matanda
Ang kabiyak niya'y si Patria na taga-Bisaya
Sina Norma at Jose Jr. ang naging biyaya
Tanging sila lamang, iya'y takda ng tadhana.
~~
Si Isabel nama ay tumanda ring dalaga
Katulad ng Impong Huli at ng Nana Benita
Mananahi ng damit ng mga pamangkin niya
At sa pagluluto naman ay walang kapara.
~~
Ang Tata Marcos din ay nakapag-asawa
Elena ang ngalan at buhat naman sa Tsina
Pito ang ibinunga ng pagmamahalan nila
Lahat ng isinilang ay singkit ang mga mata.
~~
Sina Gloria, Honorata, at si Eduardo pa
Sumunod sina Teresa, Amelia, Rufino, at Marita
At nang lumaki na ang kanilang pamilya
Nagpatayo ng bahay sa tabi rin nina Lola.
~~
Si Lucila nama'y ang tawag namin ay "Nanang"
Ang kabiyak ng puso ay taga-Bataan
Kahit na si Virgilio ay hindi nasilayan
Sina Calixto at Gaudelia ay malulusog naman.
~~
Si Juan ang pinakabata sa mga lalake
Si Segundina naman ang ipinagmalaki
Isidoro ang pangalan ng anak na lalake
Catalina at Alejandra ang dalawang babae.
~~
Ang bunso sa lahat ay ang Nana Iya
Maria Paz ang tunay na pangalan niya
Sila ni Felix ay nagkasupling ng dalawa
Cristina at Carol ang pangalan nila.
~~
Ang Angkan ng Garcia ay tunay na magsasaka
May mga araro at suyod, at saka kareta
May tatlong kalabaw na nakakural pa
At malaking mandala ng pagkain nila.
~~
May lusong, kamalig, at balon sa likod ng bahay
Madalas ding gamitin ang gilingan ng palay
Pati sariwang kape’t kakao ay may sariling gilingan
At gilingan ng malagkit para sa palitao at ginataan.
~~
Ang pag-aaral nuong panahon ng Kastila
Ang pumapasok sa eskwela ay bihirang bihira
Kartilla ang itinuro sa kanila ng matatanda
Iyon lamang ang natutuhan at alam ng Daka.
~~
Ang mga lalake lamang ang pinapag-aral
Pambahay raw ang babae, iyon ang dahilan
Subalit ang iba ay may natapos naman
Ipinagmalaki ang mababang paaralan.
~~
Dumating ang Amerkano at tinubos ang Pilipino
Nagtayo ng mga paaralan, tinulungan tayo
Nagsipasok na ang mga bata sa mababang grado
Kung tapos ka ng ika-anim, guro ang turing sa iyo.
~~
Nilusob ng Japon ang mahal nating bayan
Ang pag-aaral ng bata'y natigil na naman
At ang Amerkano'y muli tayong tinulungan
Nagbukas na naman ng maraming paaralan.
~~
Tandang tanda ko pa nuon na ang Tata Calixto
Pinupuntahan siya sa amin ng maraming tao
"Commonwealth of the Philippines" mga aklat na ito
At “Republic of the Philippines,” marami siya nito.
~~
Nagkaruon na naman ng muling paninimula
Pagbibigay halaga sa kapakanan ng mga bata
Ang nagtuturo na ay hindi lamang matatanda
Mga guro rin ang humuhubog na sa mga bata.
~~
Ang lahat ng bata na may sapat na gulang
Nagsipasok na sa itinayong mga paaralan
Subalit tunay na masikip ang mga silid-aralan
Ang mga tao sa baryo at nagsipag-tulungan.
~~
Kapag may kailangan ang Punong-guro ng San Miguel
Kasali ang Angkan ng Garcia, dito’y humihiling
Kung talagang makakayanan ang anumang mithiin
At sa pagtulong sa paaralan ay pinagbibigyan din.
~~
Sa ganitong kilusan ay kasama ang Garcia
Handa sa pagtulong pati sa seminarista
Sa “St. Francis de Sales” sa Lipa, pinuntahan pa sila
Pintuloy sa aming bahay, may nagkanta-misa pa.
~~
Ang Tata Cinto nama’y kapatid na namumukod
Gawa nang gawa sa bukid, nag-aararo’t nagsusuyod
Sa tuwing araw ng Linggo’s namimili ng itlog
Upang maging buro, ang iba’y nagiging balut.
~~
Ang bansag na "Daka" ay mula kay Gloria
Tawag na "Inang" at "Kaka" ay nahirapan siya
Pinagdugtong ang dalawa at ang nawika niya
"Daka" ang nilabasan, ang lahat ay sumunod na.
~~
Nuong kami’y maliliit, sa tanghali’y pinatutulog
Nakahiga sa sahig, naka-hanay hanggang sulok
Mayruong baling nang baling, labis ang likot
Ang iba nama’y naghihilik sa himbing ng tulog.
~~
Nakiusap ang Daka na ako’y huwag pilitin
Sa dahilang siya raw ang mahihirapan din
Pagsapit daw ng gabi’y hindi ako aantukin
Bago pumunta sa bukid, hirap akong gisingin.
~~
Sa bandang hapon naman matapos magpahinga
Kami'y nililibang ng Inang Abe at Nana Bita
Silay’y mahilid sa siklot, iyon ang itinuro nila
Ang Impong Huli naman ay ang larong Sungka.
~~
Sa larangan ng Sungka ay wala nang tatalo
Napakagaling ang Impong Huli sa larong ito
Ipanatag ang look kung sakali't matalo
Ang babagsakan ng sigay ay kanyang saulado.
~~
Ang Daka naman, dahil maagang nabalo
Naghangad mag-ampon, ang nakuha’y si Ricardo
At isininunod siya sa “Balatbat” na apelyido
Tunay na anak din ang turing sa batang ito.
~~
Malaki ang naitulong ni ka Mario at Tata Siano
Sa bukid, sa pampang, katiwala ang mga ito
Lalo na kung anihan, bilang na bilang ang sako
At tao’y nalilibang sa salamangka ng Tata Siano.
~~
Nuong nabubuhay pa ang aming Amang Doro
Dalawang apong lalake, sina Jose Jr. at Eduardo
Dalangin sa gabi’t araw ng aming Lola’t Lolo
Lalake ang maging anak magdadala ng apelyido.
~~
Patola, alagaw, sitao, batao at kalabasa'y makikita
Atiesa, bayabas, santol, duhat, niyog, at papaya
Pakiling, saging, balimbing, suha, kaimito at mangga
Kape, granada, bunga, kalamansi, bulak, at paminta.
~~
Sa gilid ng palaisdaa’y may mataas na tarundon
May bahay-kubo, akasya, at kamoteng-kahoy
Ito’y inilalaga, sinusuman, ginagawang almirol
Ang Nanang Lucing, laging kailangan ng katulong.
~~
Sa tabi ng ilog ay isang sulok ng palayan
May maliit na palaisdaan, tilapia ang laman
At nang matagalan na ito ay naging bangusan
Kapag hinuhuli’y lundagan nang lundagan.
~~
Ang pagkain ng tilapia ay pinung-pinong darak
Sama-samang lumalapit, pagkain ay sinasagap
Kami naman ay natutuwa’t aming pinapangarap
Makahuli ng tilapia at lutuin nang masarap.
~~
Maraming Sabado na kami’y naglulumba-lumba
Sa ilog lumalangoy at sumasakay pa sa balsa
At ang Apo Bibi naman ay laging naglalaba
Nangingisda ang Apo Delfin; nangunguha ng tulya.
~~
Malapit din sa ilog at karatig ng palaisdaan
Ay isang luwarta, ang tanim ay binhing palay
Kung minsan naman ito ay taniman ng gulay
Kamatis at mais, tubo paminsan-minsan.
~~
Akin pang natandaan ay mapulang gumamela
Amarillo’t santan, at mabangong sampagita
Sama-sama kaming nagtutuhog at nagtitinda
Lalo na kung Hunyo at panahon ng Pista.
~~
At ang bunot naman ng hinog na patola
Hinihiwa’t pinuputol, panghugas ng pinggan at tasa
Panghiwalay ng buto sa bulak at ang silyang sulihiya
Ginagawang unan ng Impong Huli at Nana Bita.
~~
At ang pamilya ng Tata Juan at parang napalayo
Malapit sa paaralan at bahay na itinayo
May tsiko, may saging, may mangga, at iba pang puno
Ang mga sanga pag namunga ay laging punung-puno.
~~
At lubos na mahigpit ang aming pamilya
Komiks, Bulaklak, at Liwayway ‘di naming mabasa
Patagu-tago pa kami at laging kakaba-kaba
Upang aming maiwasan ng mapagalitan pa.
~~
Minsan isang bakasyon, panahon ng anihan
Kaming magpipinsan ay nagkatuwaan
Nagpunta kami sa bukid upang mamulot ng palay
At aming ipinagpalit sa puto at kalamay.
~~
Kung araw ng Sabado, abala ang Tata Siano
Nakapila ang magpapagupit, mahigit pa sa walo
Maliit lang kung sumingil, tuwang tuwa ang tao
Kung hindi salapi ang bigay, ang bayad ay nasa sako.
~~
At kung sa Inang Itang ako iwanan ng Daka
Isinasama ako sa kanyang libangang pangingisda
Ihihitsa ang bingwit sa tubig o ito’y ibababa
Kapag may kumagat na isda, anong laking tuwa!
~~
Isa pa ring tag-araw dinalaw kami sa San Miguel
Buhat sa Bisaya, dumating ang mga pinsan namin
Mahusay silang dalawa as anumang sayawin
Sa ilalim ng punong mangga tinuran kami’t inaliw.
~~
May puno pa ng katigbe at aming kinukuha
Sa kabukiran ito ay napakaming bunga
Abuhin at puti ang kulay ng mga butil nila
Tinutuhog ng Daka, “rosaryo” raw niya.
~~
Dapat ding tandaan at huwag kakalimutan
Na may mga hayop tayo sa bakuran
Mga baboy, itik at manok na ating inalagaan
At ang pusa at aso ay atin ding kaibigan.
~~
Kapag Mahal na Araw ang Pasyon ay binabasa
Sa Bisita ng San Miguel ay maraming pumupunta
Ang mga himig ng pagbasa ay natutuhan ng pamilya
Napapaluhod at napapadapa ang mga “penitensya.”
~~
Kasabay kong lumaki sina Gloria at Nora
Sa pagpasok sa paaralan ay kasabay ko sila
Kung ipakulot ang buhok nila, ako rin ay kasama
Ang tingin nila sa amin ay napakaganda!
~~
Mga mangga sa bukid ay binantayan namin ni Nora
Pinasok naman ng langgam ang aking tainga
At sa labis ng sakit, ang ginawa ng Nana Iya
Nilunod ito sa tubig hanggang sa gumataw na.
~~
Ako nama’y napasama sa pangunguha ng damo
Ipinagbibili namin sa mga kutsero sa baryo
Ang bayad sa pumpong ay dalawang sentimo
Maligaya na ako kung ako’y makawalo.
~~
At si Eddie naman, pinsan kong kaibig-ibig
Iginawa ng baldi na pansalok ng tubig
Sa umaga at hapon ay makikitang umiigib
Panluto at pampaligo ng kanyang mga kapatid.
~~
Kahit na ang ka Fely ay alaga ng Inang Abe
Ang kaka naman ay palaki ng Impong Huli
Pagkaing binalot ng Daka para sa tanghali
Laging ubos, kasyang-kasya at walang nalalabi.
~~
Ang magkakapatid ay nagpakabit ng koryente
May sariling motor, bakura’y maliwanag sa gabi
Sa tindahan ng Daka ay dumami ang namimili
Nakikinig ng radyo kahit abutin ng gabi.
~~
Kaligayahan ng Inang Abe ay mga pamangkin
Natutuwa kapag dinadalaw, nagpapakuha ng kakanin
Kung minsan ay kulang ang dalawang manok na lutuin
Magpapalabas ng baraha at may pameryenda pa rin.
~~
Kaming magpipinsan sa Angkan ng Garcia
Ay masasayang lagi, lalo na at sama-sama
Maraming magluto sa bahay ng aming Lola
Ang lahat sa bakuran ay may kahati sila.
~~
Si Lucila na lamang ang natitira sa pamilya
May katandaan na at malabo pa ang mga mata
Tungkod na matibay ang hawak sa tuwina na
Huwag lamang gugulatin, pakiusap namin sana!
~~
Sa magkakapatid ay iisa na lang ang natitira
Kaya ang mga magpipinsan ay nagka-isa-isa
“ISAGAP” ay binuo alang-alang sa lahat na
Upang mapanuto ang ari-arian ng Garcia.
~~
Ito nga ay pinagtibay at napagkasunduan
Hanggang maaari ay dapat panindigan
Nagpupulong-pulong ang mga magpipinsan
Ang nasa malayo ay sang-ayon din naman.
~~
At kung iisipin ang bakas ng aming nakaraan
Nuong kami'y musmos at mura ang kaisipan
Tugma-tugmang salita kami rin ay tinuruan
Narito sila at napakagandang pakinggan!
~~
"Ang dalaga kung pangit, batiin mo'y nagagalit."
~~
"Ang dalaga kung maganda, batiin mo'y nakatawa."
~~
"Ang dalagang tumatanda, parang bigas na pinawa
Isabog mo man sa lupa, manok man ay ayaw tumuka."
~~
"Ang dalaga kapag pangit, parang bayabas na ukit
Iladlad mo man sa langit, ibon ma’y ayaw umukit."
~~
"Ang dalaga kapag maganda, parang hinog na mangga
Itago mo man sa sanga, uukitin din ng maya."
~~
Ako ay nagtanim ng kapirasong luya
Tumubo ay gabi namunga ng mangga
Nang pipitasin ko’y hinog na papaya
Bumagsak sa lupa’y magandang dalaga.”
~~
“Ito palang gugo ang bunga’y bayugo
Ibong is Tiklores balahibo’y pito
May pang araw-araw, may pang Linggu-Linggo
Bukod ang pamista, iba ang pamasko.”
~~
May isa pa ring magandang awitin
Ito’y tungkol sa isang damong mahiyain
“Makahiya” ang tawag napahinhing sambitin
Saulado ng Inang Abe, Nana Bita’t Nanang Lucing.”
~~
“Sa gilid ng mga landas patungo sa kabukiran
Ay mayruong mga tanim damong “Makahiya” ang ngalan
Mga daho’y makikitid, tumitikom kung hawakan
Katulad ng isang dilag, mahiyain kung matingnan.”
~~
Ang mga pangalan ng mga nangamatay na
Binubuhay, ginagamit sa bagong silang sa pamilya
Unang-una ay Calixto, Isidoro and pangalawa
At ang kasunod ay Ricardo, Macos at Huliana.
~~
Marahil nama’y hindi na kayo magtataka
Kung bakit ako’y mayruong hiling sa tuwi na
Lahat ng sabihin ninyo ay nakatitik na
Ang mga karanasan ng Angkan ng Garcia.
~~
Ito ang mahal naming Angkan ng Garcia
Kahit maraming tumandang dalaga
At nangag-sitandang mga binata pa
Ipinagmamalaki’t karangalan pa rin nila.
~~
Salamat po, Diyos ko, at sa lahat ng mga tulong
Nina kaka, ka Fely, Eddie, at saka Pinong
Nanang Lucing, Nana Nena, Lette, at Nelson
Bumalik ang lumipas at masasaya naming kahapon.
~~
Laura Garcia Balatbat-Corpuz
Sabik kong dinalaw ang mga pinsan namin
Sa New Jersey at New York, may kalayuan din
Kahit sandali lamang, kami nama'y nagkapiling.
~~
Napag-usapan nami'y ang Angkan ng Garcia
Amang Doro at Impong Huli na tumandang dalaga
Calixto, Delfin at Jacinto na kapatid nila
Dalawa lang ang nag-asawa sa kanilang lima.
~~
Isidoro at Florencia ang ninuno namin
Sa San Miguel nag-ugat at duon nanggaling
Ang dalawang angkan ay lumaki't lumagiw
Sa kabukiran umasa ng ikabubuhay rin.
~~
“Amang Doro” ang tawag namin sa kay Lolo
Inang Itang naman ang tawag sa Lola ko
Siyam ang anak ng Inang Itang at Amang Doro
Sofia ang panganay, mahal na Ina ko.
~~
Jose, Isabel, at Marcos ang sumunod sa kanya
May anak na pumanaw na ang pangalan ay Marcela
At sina Lucila naman at Juan ay isinilang pa
Namatay naman si Ricardo bago isinilang si Maria.
~~
Ang magkakapatid ay nagsipagtayo ng bahay
Nagsipag-sarili ng kanilang pamumuhay
Sa isang bakuran, ito ang kanilang saysay
Ang tatlong bahay raw ay pinagdugtong ng tulay.
~~
Kung may baha raw ay ito ang daanan
At malaking tulong lalu na at umuulan
Kung may lutong pagkain, madaling magbigayan
Sayang at ang tulay ay 'di namin inabutan!
~~
Nasaktan daw ang nahulog, marahil ay malakas
Ang pasiya sa tulay ay hindi ipinagpabukas
Lahat ng tali nito ay isa-isang kinalas
Pati haliging kawayan ay pinagbabaklas.
~~
Kapatid din si Delfin na nagka-asawa
Iisang babae ang naging anak nila ni Albina
Ang batang ito ay pinangalanan ng Benita
At ligayang tunay ng kanyang Ina at Ama.
~~
Sina Calixto, Jacinto, at saka Huliana
Nagsitanda na lamang na walang asawa
At sa isang bubong ang kasama nila
Dalawang pamangkin, sina Sofia at Lucila.
~~
Ang panganay na si Sofia, masipag na Ina ko
Oliva, Felicisima, at Laura naman ang pangalan ko
Hindi natagalan ang Ama naming si Igmedio
Nuong panahon ng Japon ay pumanaw sa mundo.
~~
At sa mga lalake, ang Tata Jose ang matanda
Ang kabiyak niya'y si Patria na taga-Bisaya
Sina Norma at Jose Jr. ang naging biyaya
Tanging sila lamang, iya'y takda ng tadhana.
~~
Si Isabel nama ay tumanda ring dalaga
Katulad ng Impong Huli at ng Nana Benita
Mananahi ng damit ng mga pamangkin niya
At sa pagluluto naman ay walang kapara.
~~
Ang Tata Marcos din ay nakapag-asawa
Elena ang ngalan at buhat naman sa Tsina
Pito ang ibinunga ng pagmamahalan nila
Lahat ng isinilang ay singkit ang mga mata.
~~
Sina Gloria, Honorata, at si Eduardo pa
Sumunod sina Teresa, Amelia, Rufino, at Marita
At nang lumaki na ang kanilang pamilya
Nagpatayo ng bahay sa tabi rin nina Lola.
~~
Si Lucila nama'y ang tawag namin ay "Nanang"
Ang kabiyak ng puso ay taga-Bataan
Kahit na si Virgilio ay hindi nasilayan
Sina Calixto at Gaudelia ay malulusog naman.
~~
Si Juan ang pinakabata sa mga lalake
Si Segundina naman ang ipinagmalaki
Isidoro ang pangalan ng anak na lalake
Catalina at Alejandra ang dalawang babae.
~~
Ang bunso sa lahat ay ang Nana Iya
Maria Paz ang tunay na pangalan niya
Sila ni Felix ay nagkasupling ng dalawa
Cristina at Carol ang pangalan nila.
~~
Ang Angkan ng Garcia ay tunay na magsasaka
May mga araro at suyod, at saka kareta
May tatlong kalabaw na nakakural pa
At malaking mandala ng pagkain nila.
~~
May lusong, kamalig, at balon sa likod ng bahay
Madalas ding gamitin ang gilingan ng palay
Pati sariwang kape’t kakao ay may sariling gilingan
At gilingan ng malagkit para sa palitao at ginataan.
~~
Ang pag-aaral nuong panahon ng Kastila
Ang pumapasok sa eskwela ay bihirang bihira
Kartilla ang itinuro sa kanila ng matatanda
Iyon lamang ang natutuhan at alam ng Daka.
~~
Ang mga lalake lamang ang pinapag-aral
Pambahay raw ang babae, iyon ang dahilan
Subalit ang iba ay may natapos naman
Ipinagmalaki ang mababang paaralan.
~~
Dumating ang Amerkano at tinubos ang Pilipino
Nagtayo ng mga paaralan, tinulungan tayo
Nagsipasok na ang mga bata sa mababang grado
Kung tapos ka ng ika-anim, guro ang turing sa iyo.
~~
Nilusob ng Japon ang mahal nating bayan
Ang pag-aaral ng bata'y natigil na naman
At ang Amerkano'y muli tayong tinulungan
Nagbukas na naman ng maraming paaralan.
~~
Tandang tanda ko pa nuon na ang Tata Calixto
Pinupuntahan siya sa amin ng maraming tao
"Commonwealth of the Philippines" mga aklat na ito
At “Republic of the Philippines,” marami siya nito.
~~
Nagkaruon na naman ng muling paninimula
Pagbibigay halaga sa kapakanan ng mga bata
Ang nagtuturo na ay hindi lamang matatanda
Mga guro rin ang humuhubog na sa mga bata.
~~
Ang lahat ng bata na may sapat na gulang
Nagsipasok na sa itinayong mga paaralan
Subalit tunay na masikip ang mga silid-aralan
Ang mga tao sa baryo at nagsipag-tulungan.
~~
Kapag may kailangan ang Punong-guro ng San Miguel
Kasali ang Angkan ng Garcia, dito’y humihiling
Kung talagang makakayanan ang anumang mithiin
At sa pagtulong sa paaralan ay pinagbibigyan din.
~~
Sa ganitong kilusan ay kasama ang Garcia
Handa sa pagtulong pati sa seminarista
Sa “St. Francis de Sales” sa Lipa, pinuntahan pa sila
Pintuloy sa aming bahay, may nagkanta-misa pa.
~~
Ang Tata Cinto nama’y kapatid na namumukod
Gawa nang gawa sa bukid, nag-aararo’t nagsusuyod
Sa tuwing araw ng Linggo’s namimili ng itlog
Upang maging buro, ang iba’y nagiging balut.
~~
Ang bansag na "Daka" ay mula kay Gloria
Tawag na "Inang" at "Kaka" ay nahirapan siya
Pinagdugtong ang dalawa at ang nawika niya
"Daka" ang nilabasan, ang lahat ay sumunod na.
~~
Nuong kami’y maliliit, sa tanghali’y pinatutulog
Nakahiga sa sahig, naka-hanay hanggang sulok
Mayruong baling nang baling, labis ang likot
Ang iba nama’y naghihilik sa himbing ng tulog.
~~
Nakiusap ang Daka na ako’y huwag pilitin
Sa dahilang siya raw ang mahihirapan din
Pagsapit daw ng gabi’y hindi ako aantukin
Bago pumunta sa bukid, hirap akong gisingin.
~~
Sa bandang hapon naman matapos magpahinga
Kami'y nililibang ng Inang Abe at Nana Bita
Silay’y mahilid sa siklot, iyon ang itinuro nila
Ang Impong Huli naman ay ang larong Sungka.
~~
Sa larangan ng Sungka ay wala nang tatalo
Napakagaling ang Impong Huli sa larong ito
Ipanatag ang look kung sakali't matalo
Ang babagsakan ng sigay ay kanyang saulado.
~~
Ang Daka naman, dahil maagang nabalo
Naghangad mag-ampon, ang nakuha’y si Ricardo
At isininunod siya sa “Balatbat” na apelyido
Tunay na anak din ang turing sa batang ito.
~~
Malaki ang naitulong ni ka Mario at Tata Siano
Sa bukid, sa pampang, katiwala ang mga ito
Lalo na kung anihan, bilang na bilang ang sako
At tao’y nalilibang sa salamangka ng Tata Siano.
~~
Nuong nabubuhay pa ang aming Amang Doro
Dalawang apong lalake, sina Jose Jr. at Eduardo
Dalangin sa gabi’t araw ng aming Lola’t Lolo
Lalake ang maging anak magdadala ng apelyido.
~~
Patola, alagaw, sitao, batao at kalabasa'y makikita
Atiesa, bayabas, santol, duhat, niyog, at papaya
Pakiling, saging, balimbing, suha, kaimito at mangga
Kape, granada, bunga, kalamansi, bulak, at paminta.
~~
Sa gilid ng palaisdaa’y may mataas na tarundon
May bahay-kubo, akasya, at kamoteng-kahoy
Ito’y inilalaga, sinusuman, ginagawang almirol
Ang Nanang Lucing, laging kailangan ng katulong.
~~
Sa tabi ng ilog ay isang sulok ng palayan
May maliit na palaisdaan, tilapia ang laman
At nang matagalan na ito ay naging bangusan
Kapag hinuhuli’y lundagan nang lundagan.
~~
Ang pagkain ng tilapia ay pinung-pinong darak
Sama-samang lumalapit, pagkain ay sinasagap
Kami naman ay natutuwa’t aming pinapangarap
Makahuli ng tilapia at lutuin nang masarap.
~~
Maraming Sabado na kami’y naglulumba-lumba
Sa ilog lumalangoy at sumasakay pa sa balsa
At ang Apo Bibi naman ay laging naglalaba
Nangingisda ang Apo Delfin; nangunguha ng tulya.
~~
Malapit din sa ilog at karatig ng palaisdaan
Ay isang luwarta, ang tanim ay binhing palay
Kung minsan naman ito ay taniman ng gulay
Kamatis at mais, tubo paminsan-minsan.
~~
Akin pang natandaan ay mapulang gumamela
Amarillo’t santan, at mabangong sampagita
Sama-sama kaming nagtutuhog at nagtitinda
Lalo na kung Hunyo at panahon ng Pista.
~~
At ang bunot naman ng hinog na patola
Hinihiwa’t pinuputol, panghugas ng pinggan at tasa
Panghiwalay ng buto sa bulak at ang silyang sulihiya
Ginagawang unan ng Impong Huli at Nana Bita.
~~
At ang pamilya ng Tata Juan at parang napalayo
Malapit sa paaralan at bahay na itinayo
May tsiko, may saging, may mangga, at iba pang puno
Ang mga sanga pag namunga ay laging punung-puno.
~~
At lubos na mahigpit ang aming pamilya
Komiks, Bulaklak, at Liwayway ‘di naming mabasa
Patagu-tago pa kami at laging kakaba-kaba
Upang aming maiwasan ng mapagalitan pa.
~~
Minsan isang bakasyon, panahon ng anihan
Kaming magpipinsan ay nagkatuwaan
Nagpunta kami sa bukid upang mamulot ng palay
At aming ipinagpalit sa puto at kalamay.
~~
Kung araw ng Sabado, abala ang Tata Siano
Nakapila ang magpapagupit, mahigit pa sa walo
Maliit lang kung sumingil, tuwang tuwa ang tao
Kung hindi salapi ang bigay, ang bayad ay nasa sako.
~~
At kung sa Inang Itang ako iwanan ng Daka
Isinasama ako sa kanyang libangang pangingisda
Ihihitsa ang bingwit sa tubig o ito’y ibababa
Kapag may kumagat na isda, anong laking tuwa!
~~
Isa pa ring tag-araw dinalaw kami sa San Miguel
Buhat sa Bisaya, dumating ang mga pinsan namin
Mahusay silang dalawa as anumang sayawin
Sa ilalim ng punong mangga tinuran kami’t inaliw.
~~
May puno pa ng katigbe at aming kinukuha
Sa kabukiran ito ay napakaming bunga
Abuhin at puti ang kulay ng mga butil nila
Tinutuhog ng Daka, “rosaryo” raw niya.
~~
Dapat ding tandaan at huwag kakalimutan
Na may mga hayop tayo sa bakuran
Mga baboy, itik at manok na ating inalagaan
At ang pusa at aso ay atin ding kaibigan.
~~
Kapag Mahal na Araw ang Pasyon ay binabasa
Sa Bisita ng San Miguel ay maraming pumupunta
Ang mga himig ng pagbasa ay natutuhan ng pamilya
Napapaluhod at napapadapa ang mga “penitensya.”
~~
Kasabay kong lumaki sina Gloria at Nora
Sa pagpasok sa paaralan ay kasabay ko sila
Kung ipakulot ang buhok nila, ako rin ay kasama
Ang tingin nila sa amin ay napakaganda!
~~
Mga mangga sa bukid ay binantayan namin ni Nora
Pinasok naman ng langgam ang aking tainga
At sa labis ng sakit, ang ginawa ng Nana Iya
Nilunod ito sa tubig hanggang sa gumataw na.
~~
Ako nama’y napasama sa pangunguha ng damo
Ipinagbibili namin sa mga kutsero sa baryo
Ang bayad sa pumpong ay dalawang sentimo
Maligaya na ako kung ako’y makawalo.
~~
At si Eddie naman, pinsan kong kaibig-ibig
Iginawa ng baldi na pansalok ng tubig
Sa umaga at hapon ay makikitang umiigib
Panluto at pampaligo ng kanyang mga kapatid.
~~
Kahit na ang ka Fely ay alaga ng Inang Abe
Ang kaka naman ay palaki ng Impong Huli
Pagkaing binalot ng Daka para sa tanghali
Laging ubos, kasyang-kasya at walang nalalabi.
~~
Ang magkakapatid ay nagpakabit ng koryente
May sariling motor, bakura’y maliwanag sa gabi
Sa tindahan ng Daka ay dumami ang namimili
Nakikinig ng radyo kahit abutin ng gabi.
~~
Kaligayahan ng Inang Abe ay mga pamangkin
Natutuwa kapag dinadalaw, nagpapakuha ng kakanin
Kung minsan ay kulang ang dalawang manok na lutuin
Magpapalabas ng baraha at may pameryenda pa rin.
~~
Kaming magpipinsan sa Angkan ng Garcia
Ay masasayang lagi, lalo na at sama-sama
Maraming magluto sa bahay ng aming Lola
Ang lahat sa bakuran ay may kahati sila.
~~
Si Lucila na lamang ang natitira sa pamilya
May katandaan na at malabo pa ang mga mata
Tungkod na matibay ang hawak sa tuwina na
Huwag lamang gugulatin, pakiusap namin sana!
~~
Sa magkakapatid ay iisa na lang ang natitira
Kaya ang mga magpipinsan ay nagka-isa-isa
“ISAGAP” ay binuo alang-alang sa lahat na
Upang mapanuto ang ari-arian ng Garcia.
~~
Ito nga ay pinagtibay at napagkasunduan
Hanggang maaari ay dapat panindigan
Nagpupulong-pulong ang mga magpipinsan
Ang nasa malayo ay sang-ayon din naman.
~~
At kung iisipin ang bakas ng aming nakaraan
Nuong kami'y musmos at mura ang kaisipan
Tugma-tugmang salita kami rin ay tinuruan
Narito sila at napakagandang pakinggan!
~~
"Ang dalaga kung pangit, batiin mo'y nagagalit."
~~
"Ang dalaga kung maganda, batiin mo'y nakatawa."
~~
"Ang dalagang tumatanda, parang bigas na pinawa
Isabog mo man sa lupa, manok man ay ayaw tumuka."
~~
"Ang dalaga kapag pangit, parang bayabas na ukit
Iladlad mo man sa langit, ibon ma’y ayaw umukit."
~~
"Ang dalaga kapag maganda, parang hinog na mangga
Itago mo man sa sanga, uukitin din ng maya."
~~
Ako ay nagtanim ng kapirasong luya
Tumubo ay gabi namunga ng mangga
Nang pipitasin ko’y hinog na papaya
Bumagsak sa lupa’y magandang dalaga.”
~~
“Ito palang gugo ang bunga’y bayugo
Ibong is Tiklores balahibo’y pito
May pang araw-araw, may pang Linggu-Linggo
Bukod ang pamista, iba ang pamasko.”
~~
May isa pa ring magandang awitin
Ito’y tungkol sa isang damong mahiyain
“Makahiya” ang tawag napahinhing sambitin
Saulado ng Inang Abe, Nana Bita’t Nanang Lucing.”
~~
“Sa gilid ng mga landas patungo sa kabukiran
Ay mayruong mga tanim damong “Makahiya” ang ngalan
Mga daho’y makikitid, tumitikom kung hawakan
Katulad ng isang dilag, mahiyain kung matingnan.”
~~
Ang mga pangalan ng mga nangamatay na
Binubuhay, ginagamit sa bagong silang sa pamilya
Unang-una ay Calixto, Isidoro and pangalawa
At ang kasunod ay Ricardo, Macos at Huliana.
~~
Marahil nama’y hindi na kayo magtataka
Kung bakit ako’y mayruong hiling sa tuwi na
Lahat ng sabihin ninyo ay nakatitik na
Ang mga karanasan ng Angkan ng Garcia.
~~
Ito ang mahal naming Angkan ng Garcia
Kahit maraming tumandang dalaga
At nangag-sitandang mga binata pa
Ipinagmamalaki’t karangalan pa rin nila.
~~
Salamat po, Diyos ko, at sa lahat ng mga tulong
Nina kaka, ka Fely, Eddie, at saka Pinong
Nanang Lucing, Nana Nena, Lette, at Nelson
Bumalik ang lumipas at masasaya naming kahapon.
~~
Laura Garcia Balatbat-Corpuz
Ika-18 ng Marso 2004; Ika-25 ng Octubre, 2006
laurabc@bumail.bradley.edu/jollybc2@gmail.com
The Balatbat Ancestry
The ancestry search started in October 1983
With my children’s' homework, "Construct a Family Tree"
I recalled the names of my own family
Tata Piso sketched mainly the "Hilarion Tree."
~~
A family tree was purchased for me
I began to write down names from my memory
Filled with a feeling of inadequacy, I searched more intensely
Asking many relatives for locations of distant family.
~~
Answers to my questions were not found easily
During the year, our tree grows sometimes rapidly
If we don't trace the roots or our ancestry
We'll lose the memory of our relatives, our genealogy.
~~
Each year, the chart keeps growing; it's on a coat of wood
We have to step back and trace the inner wood
It can't be left alone, decay like distant memories, it could
Lacquer it with filial love, this I believe, we should.
~~
In July of 1996, I went to New Jersey
I visited cousins from the Garcia Family
Reynaldo Balatbat was introduced to me
We talked about Apo Pitong, Ellenita and Josie.
~~
Mary Ann, Bobby, Aurora, and Nana Letty
Impong Biste, Apo Ibiang, and Apo Vicente
San Isidro, San Miguel, almost everybody
About the "Balatbats", he sent me a history.
~~
From some relatives, we have learned
Some birth records may have been burned
Informed all of those that are concerned
In this family effort, pride, and integrity will be learned.
~~
Assistance of Lette was asked by Tanny
Cousins Rico, Rene, with the help of Necy
Many relatives’ names were given to me
By Nelson, cousin Eddie, and sister Fely's family.
~~
Then Nana Linda and Nana Fely came in the picture
Shining bright lights to work of this nature
With all intentions that are clear and pure
Our family's inquiries will be answered, that's for sure.
~~
Research of Apo Pecto, Apo Pacio, and Uncle Rey
In the 1980s, they worked on the tree day after day
Tracing our roots while others sincerely pray
That more names will surface, hopefully someday.
~~
Tony from Binasal called up his father
Grandpa Albino, he inquired further
Father of Macario and Ursula, his sister
And to Igmedio, he was a very good uncle.
~~
Aunts, uncles, cousins, and names of relations
These updated our records, updates continue in action
Eyes grew big and everything is now in motion
What a blessing it is, this work of love and devotion!
~~
Yes, indeed! It's a huge Family quest
Legal names I insist and continue to request
A phone call at home, check drawers or chest
It's our "historial record;" this is not a test!
~~
And a Web-site idea, oh how wonderful!
In this, Nana Fely is talented, and very skillful
Her day's schedule is heavy, and "to do" list is full
For her work on the "tree", we are very grateful!
~~
I encourage all of you to send any information
Uncle Rey and Nana Fely assure us of some satisfaction
We cannot expect accuracy nor can we expect perfection
But we are the "bridge builders" to the succeeding generation.
~~
Now that the "tree" appears so much bigger
Its branches and limbs are a lot sturdier
While the roots are growing deeper and deeper
Our vigilant nurturing is needed, making the trunk ever stronger.
~~
The tree will need nutrients and real substance
For the flowers to bloom and give the sweetest fragrance
We shall maintain its beauty and radiance
The "Family Tree" will look gorgeous, even from a distance.
~~
Lots of "Balatbat" families are now on the record
For this project, multiple copies, certainly, I can afford
We can post all the charts on a huge display board
Our dear families will enjoy with one accord.
~~
"Many Thanks" to all of who help and contiually helping
Together, we say "thank You," Oh dear Lord!
~~~Angkan ng Balatbat
~~
Nuong Oktubre isang libo siyam na raan at walumpo't tatlo
"Pinagmulan ng Angkan" ang takdang-aralin ng mga anak ko
Inisip kong lahat ang mga pangalan sa pamilya ko
Iginuhit ng Tata Piso'y ang Hilarion na Lolo ng Ama ko.
~~
Isang tsart na pam-pamilya ang binili para sa akin
Upang sulatan ko ng lahat ng mga pangalan namin
Parang kulang man din, inisip kong saliksikin
Ang mga kamag-anak na kung saan-saan nakarating.
~~
Mahirap masagot ang aking mga katanungan
Sapagkat mabilis yumabong itong ating angkan
Kung hindi hahanapin yaong pinanggalingan
Mawawala nang lahat ang ating kamag-anakan.
~~
Ang katawang lumaki sa ugat na tinubuan
Taun-taon ay tumataas, lumalapad araw-araw
Kalingain natin ito, hindi dapat mapabayaan
Ang pagtingin nating mahal, ang tanging kailangan.
~~
Hulyo, isang libo siyam na raan at siyampu't anim
Dinalaw ko sa "New Jersey" ang Garcia pinsan namin
Si Reynaldo Balatbat ay ipinakilala sa akin
Apo Pitong, Ellenita, at Josie ang usapan namin.
~~
Mary Ann, Bobby, Aurora, at saka Nana Letty
Impong Biste, Apo Ibiang, at Apo Vicente
San Isidro, San Miguel, kamag-anak ay kasale
Pinagmulan ng Balatbat, nagbigay na walang atubile.
~~
Ayon din sa marami nating mga kamag-anakan
Maaaring nasunog ang talaan ng mga pangalan
Ito'y ipinabatid sa lahat ng kinauukulan
Anumang labasan nito'y isa nating karangalan.
~~
Ang tulong ni Lette ay kinailangan ni Tanny
Pangalan ng kamag-anak nating parami nang parami
May galing din kay Mateo, Rico, Rene, at Necy
Gayon din kina Nelson, Eddie at pamilya ng Ka Fely.
~~
At nang mabatid nina Nana Fely at Nana Linda
Binigyan nila ng liwanag itong hangaring maganda
Ang mga katanungan tungkol sa ating pamilya
At ang pinagmulan ng angkan ay masasagot na.
~~
Ang Apo Pecto, Apo Pacio, at Tata Rey rin ay nagtanong
Nuong isang libo siyam na raan at walumpong taon
At ang iba ay nagdasal, umaga, tanghali at hapon
Nawa'y ang ibang kamag-anak natin makita at matunton.
~~
Sa Binasal ay tumawag si Tony na pinsan ko
Upang liwanagin ang tungkol sa kanyang Lolo Albino
Siya ang kilalang ama nina Ursula at Macario
Sila'y pinsan buo ni Igmedio, ang mahal na Ama ko.
~~
Ang lahat ng pangalan ng ating kamag-anakan
Ay naidagdag na sa humahaba nang listahan
Mata ko ay nanlaki nang ito'y aking masilayan
Tunay na biyaya, gawang malasakit at kabutihan!
~~
Mga pamilya na natin ang katulong na naghahanap
Sa ibat-ibang panig ng mundo tayo nangapadpad
Tunay na pangalan ang aking laging hinahangad
Ito'y hindi pagsubok; ito'y kasaysayan ng Balatbat!
~~
Ang balak na "Web-site" ay kay gandang dinggin!
Ang Nana Fely ay mahusay sa ganitong mga gawain
Abala man siya sa maghapong aasikasuhin
Nag-uukol ng panahon, pasasalamatan natin.
~~
Kaya ang hiling ko sa inyo'y mga pangalan pa ng iba
May mga tamang pangalan, mayruong dapat ayusin pa
Ang Nana Fely at Tata Rey ay magbibigay ligaya
Tayo ang "taga-gawa ng tulay" para sa pamilya.
~~
Ngayong malaki na ang puno ng ating angkan
Pati ang mga sanga'y lumalaki't tumitibay
Palalim nang palalim ang tubo ng ugat naman
Ang pag-aalaga nati'y kailangang-kailangan.
~~
Tunay na pang-unawa at ang ating pagmamahalan
Ang magpapabulaklak, magbibigay ng kabanguhan
Pananatilihin din natin ang kaniyang karikitan
Kahit na sa malayo'y napakagandang pagmasdan.
~~
Maraming pamilya ng Balatbat ang ngayo'y nasusulat
Kahit ilang sipi, handog ko ang pagbabayad
Ang lahat ng pangalan ay napakagandang iladlad
Sa ating mga dingding, pinaghirapan nating lahat.
~~
"Maraming Salamat" sa mga tumulong at sa patuloy ninyong pagtulong!
Sabay-sabay tayong magsabing "salamat sa Iyo, Diyos."
~~
Laura G. Balatbat-Corpuz
Laurabc@bradley.edu 2/14/04
Pagdarasal ng Santo Rosario
Binuo at Tinipon Nina: Lolita Carillo, Emiliana Terraza, at Laura B. Corpuz, laurabc@bumail.bradley.edu
Sa ngalan ng Ama, at ng Anak, at ng Espiritu Santo. Amen
Sampalatayang Apostol-
~
Sumasampalataya: Sumasampalataya ako sa Diyos Amang makapangyarihan sa lahat * na may gawa ng langit at lupa. Sumasampalataya naman ako kay Hesukristo * iisang Anak ng Diyos * Panginoon nating lahat. Nagkatawang tao Siya lalang ng Espiritu Santo * ipinanganak ni Santa Mariang Birhen. Pinagpakasakit ni Ponsio Pilato * ipinako sa krus * namatay at ibinaon. Nanaog sa mga impyerno * nang may ikatlong araw nabuhay na mag-uli. Umakyat sa langit * naluklok sa kanan ng Diyos Amang makapangyayari sa lahat. Doon magmumula't pariritong huhukom * sa nangabubuhay at nangamatay na tao. Sumasampalataya naman ako sa Diyos Espiritu Santo * na may Santa Iglesya Katolika * may kasamahan ng mga Santo * may ikawawala ng mga kasalanan * at nabubuhay ng mag-uli ang mga nangamatay na tao * at may buhay na walang hanggan. Amen.
~
Ama Namin: Ama namin sumasa-langit ka sambahin ang ngalan Mo. Mapasa amin ang Kaharian Mo. Sundin ang loob Mo * dito sa lupa at para nang sa langit. Bigyan Mo kami ngayon ng aming kakanin sa araw-araw. At patawarin Mo kami * sa aming mga kasalanan * para nang pagpapatawad namin * sa mga nagkakasala sa amin. At huwag Mo kaming ipahintulot sa tukso * at iadya Mo kami * sa dilang masasama. Amen.
~
Sa ngalan ng Ama, at ng Anak, at ng Espiritu Santo. Amen
Sampalatayang Apostol-
~
Sumasampalataya: Sumasampalataya ako sa Diyos Amang makapangyarihan sa lahat * na may gawa ng langit at lupa. Sumasampalataya naman ako kay Hesukristo * iisang Anak ng Diyos * Panginoon nating lahat. Nagkatawang tao Siya lalang ng Espiritu Santo * ipinanganak ni Santa Mariang Birhen. Pinagpakasakit ni Ponsio Pilato * ipinako sa krus * namatay at ibinaon. Nanaog sa mga impyerno * nang may ikatlong araw nabuhay na mag-uli. Umakyat sa langit * naluklok sa kanan ng Diyos Amang makapangyayari sa lahat. Doon magmumula't pariritong huhukom * sa nangabubuhay at nangamatay na tao. Sumasampalataya naman ako sa Diyos Espiritu Santo * na may Santa Iglesya Katolika * may kasamahan ng mga Santo * may ikawawala ng mga kasalanan * at nabubuhay ng mag-uli ang mga nangamatay na tao * at may buhay na walang hanggan. Amen.
~
Ama Namin: Ama namin sumasa-langit ka sambahin ang ngalan Mo. Mapasa amin ang Kaharian Mo. Sundin ang loob Mo * dito sa lupa at para nang sa langit. Bigyan Mo kami ngayon ng aming kakanin sa araw-araw. At patawarin Mo kami * sa aming mga kasalanan * para nang pagpapatawad namin * sa mga nagkakasala sa amin. At huwag Mo kaming ipahintulot sa tukso * at iadya Mo kami * sa dilang masasama. Amen.
~
Aba Ginoong Maria: Aba Ginoong Maria * napupuno ka ng grasya * ang Panginoong Diyos ay sumasaiyo * bukod kang pinagpala sa babaeng lahat * at pinagpala naman ang iyong Anak na si Hesus.
Santa Maria * Ina ng Diyos * ipanalangin mo kaming makasalanan * ngayon at kung kami'y mamamatay. Amen.
~
Luwalhati: Luwalhati sa Ama * at sa Anak * at sa Espiritu Santo. Kapara nang una-una * gayun din ngayon * at magpakailan man. Amen.
~
O Hesus Ko: O Jesus ko * patawarin Mo ang aming mga sala. Iligtas Mo kami sa apoy ng impyerno. Hanguin Mo ang mga kaluluwa sa purgatoryo. Lalung-lalo na yaong mga walang nakaka-ala-ala.
~
Aba Po Santa Mariang Hari: Aba Po Santa Mariang Hari * Ina ng Awa. Ikaw ang kabuhayan at katamisan * Aba pinanaligan ka namin. Ikaw nga po ang tinatawagan namin * pinapanaw na taong anak ni Eba. Ikaw rin angpinagbubuntuhang hininga namin * ng aming mga pagtangis * dini sa lupangbayang kahapis-hapis. Ay aba, pintakasi ka namin * ilingon mo sa amin *ang iyong matang maawain * ipakita mo sa amin ang iyong Anak na si Hesus. Santa Maria, Ina ng Diyos * maawain, maalam at matamis na Birhen.
~
Namumuno: Ipanalangin mo kami * Reyna ng kasantusantuhang Rosaryo.
Sagot: Nang kami'y maging dapat makinabang ng mga pangako ni Hesukristo.
~
Manalangin Tayo: Diyos at Panginoon namin * na ang bugtong na Anak Mo ay siyang ipinapagkamit namin * ng kagalinga't kabuhayang walang hanggan * sa pamamagitan ng Kanyang pagkakatawang-tao * pagkamatay at pagkabuhay na mag-uli * ipagkaloob Mo * hinihiliing namin sa Iyo * na sa pagninilay-nilay namin * nitong mga Misteryo ng Santo Rosario ni Santa Mariang Birhen * ay hindi lamang matularan namin * ang mga magagaling na halimbawang nalalarawan doon * kundi makamtan namin ang mga kagalingang ipinangako sa amin * alang-alang kay Hesukristong Panginoon namin * na kapisan Mo at ng Espiritu Santo * nabubuhay at naghahari * magpasawalang hanggan. Amen.
Sa ngalan ng Ama, at ng Anak, at ng Espiritu Santo. Amen.
~
Misteryo sa Hapis
~
1. Pananalangin sa Halamanan
2. Paghampas kay Hesus na Nakagapos
3. Pagpuputong ng Koronang Tinik
4. Pagpapasan ng Krus
5. Pagpapako at Pagkamatay ni Hesus sa Krus
~
Misteryo sa Tuwa
~
1. Pagbati ng Anghel sa Mahal na Birhen
2. Pagdalaw ng Mahal na Birhen kay Santa Isabel
3. Pagsilang ni Hesus
4. Paghahain kay Hesus sa Templo
5. Pagkawala at Pagkakita kay Hesus sa Templo
~
Misteryo sa Luwalhati
~
1. Pagkabuhay na mag-uli ni Hesukristo
2. Pag-akyat sa langit ni Hesukristo
3. Pagpanaog ng Espiritu Santo sa mga Apostoles
4. Pag-aakyat sa Langit ng Mahal na Birhen, Kaluluwa at Katawan
5. Pagpuputong ng Korona sa Mahal na Birhen, Reyna ng Langit at Lupa
~
Misteryo sa Liwanag
Misteryo sa Liwanag
~
1. Ang binyag ni Kristo
2. Ang kasalan sa Cana
3. Ang pagpapahayag ng Pagdating ng Kaharian ng Diyos
4. Ang pagbagong-anyo ni Kristo
5. Ang instituyon ng Eukaristiya
~
Litanya sa Mahal na Birheng Maria
~
V. Panginoon, maawa ka sa amin.
Kristo, maawa ka sa amin.
Panginoon, maawa ka sa amin.
Kristo, pakinggan mo kami.
Kristo, paka-pakinggan mo kami.
V. Diyos Ama sa langit,
R. Maawa ka sa amin.
Diyos Anak na tumubos sa sanglibutan,
Diyos Espiritu Santo,
Santisima Trinidad na tatlong Persona at iisang Diyos,
Santa Maria,
R. Ipanalangin mo kami.
Santang Ina ng Diyos,
Santang Birhen ng mga Birhen,
Ina ng Kristo,
Ina ng grasya ng Diyos,
Inang kasakdal-sakdalan,
Inang walang malay sa kahalayan,
Inang 'di malapitan ng masama,
Inang kalinis-linisan,
Inang ipinaglihi na walang kasalanan,
Inang kaibig-ibig,
Inang kataka-taka,
Ina ng mabuting kahatulan,
Ina ng may gawa sa lahat,
Ina ng mapag-adya,
Birheng kapaham-pahaman,
Birheng dapat igalang,
Birheng dapat ipagbantog,
Birheng makapangyayari,
Birheng maawain,
Birheng matibay na loob sa magaling,
Salamin ng katuwiran,
Luklukan ng karungunan,
Mula ng tuwa namin,
Sisidlan ng kabanalan,
Sisidlan ng bunyi at bantog,
Sisidlan ng bukod-tanging katimtimann
Rosang bulaklak ng 'di mapuspos ng bait sa tao ang halaga,
Torre in David,
Torre na garing,
Bahay na ginto,
Kaban ng tipan,
Pinto sa langit,
Talang maliwanag,
Mapagpagaling sa mga maysakit,
Pagsasakdalan ng mga taong makasalanan,
Mapang-aliw sa nangagdadalamhati,
Mapag-ampon sa mga kristiyano,
Hari ng mga anghel,
Hari ng mga patriarka,
Hari ng mga propeta,
Hari ng mga apostol,
Hari ng mga martir,
Hari ng mga confesor,
Hari ng mga Birhen,
Hari ng lahat ng mga santo,
Haring ipinaglihi na 'di nagmana ng salang orihinal,
Haring iniakyat sa langit,
Hari ng kasantu-santosang Rosaryo,
Hari ng kapayapaan.
V. Kordero ng Diyos na nakawawala ng kasalanan ng sanlibutan.
L. Patawarin mo po kami, Panginoon.
V. Kordero ng Diyos na nakawawala ng kasalanan ng sanlibutan.
L. Paka-pakinggan mo po kami, Panginoon.
V. Kordero ng Diyos na nakawawala ng kasalanan ng sanlibutan.
L. Maawa ka sa amin.
V. Ipanalangin mo kami, Santang Ina ng Diyos.
R. Nang kami ay maging dapat makinabang ng mga pangako ni Hesukristong Panginoon.
~Manalangin Tayo-
Panginoon naming Diyos, kasihan mo nawa ang aming mga kaluluwa ng Iyong mahal na grasya, at yayamang dahilan sa pananalita ng anghel, ay nakilala namin ang pagkakatawang tao in Hesukristong Anak Mo. Pakundangan sa mahal Niyang pagpapakasakit at pagkamatay sa Krus, ay papakinabangin Mo kami ng Kanyang pagkabuhay na mag-uli sa kaluwalhatian sa langit. Alang-alang kay Hesukristo ring Panginoon namin. Siya Nawa.
~
Sa ngalan ng Ama, at ng Anak, at ng Espiritu Santo. Amen.
Subscribe to:
Posts (Atom)